Dokter in Ghana, onder deze titel schrijft Karel Bijlsma uit Schaijk over zijn verblijf in het Afrikaanse land. Met zijn vrouw Marieke is hij na zijn pensionering in een ziekenhuis in Battor gaan werken.
No pay no cure
Joachim Amoako is een van de arts-assistenten in ons ziekenhuis. Hij wil neurochirurg worden. Afgelopen dinsdag had hij dienst en dus rapporteerde hij op woensdagmorgen. Het was een rustige dienst geweest zei hij, dus zou er tijd zijn om een bijzondere patiënt uitgebreider te bespreken. Het ging om een man van ongeveer 40 jaar, een bouwvakker, die 10 dagen geleden van een 9 meter hoge steiger was gevallen. Direct na de val had hij hevige pijn in zijn nek. Hij was naar een ziekenhuis gebracht in de universiteitswijk Legon, in Accra. Daar was hij nagekeken (waarbij men geen afwijkingen had gevonden) en ter observatie opgenomen. Er werden röntgenfoto’s van zijn nekwervelkolom gemaakt, waarop de behandeld arts kennelijk geen afwijkingen had gezien. Na een week was hij uit het ziekenhuis ontslagen met het advies een zachte halskraag te kopen en die voorlopig te blijven dragen. We weten niet of hij een afspraak had meegekregen om ter controle terug te komen. Thuis kreeg hij toenemend krachtsverlies en een doof gevoel in zijn benen en in mindere mate ook in de armen. Daarom was hij dinsdag naar Battor gekomen. Joachim had hem zorgvuldig uitgehoord en nagekeken. Het krachtsverlies en de gevoelstoornissen waren duidelijk: het rechterbeen was gevoelloos en verlamd, het linkerbeen kon hij nog wel optillen, maar daar bleef het bij. Ook in de armen was de kracht veel minder dan je van een bouwvakker zou verwachten en ook het gevoel was afgenomen.
De röntgenfoto's, die de man had meegebracht, lieten een ernstig letsel van de nekwervelkolom zien. In de enveloppe van de foto’s zat ook het verslag van de radioloog, waarin dat letsel duidelijk werd beschreven. Het was een wonder, dat de man geen complete dwarslaesie had met een totale verlamming vanaf zijn schouders. En het was voor ons allen onbegrijpelijk, dat er geen actie op was genomen. Onze conclusie was, dat de patiënt zo snel mogelijk naar het Academisch ziekenhuis, de afdeling neurochirurgie, moest. Joachim kende de professor in de neurochirurgie goed, dus hij zou hem bellen en de patiënt met de ambulance sturen. De aannemer, de baas van de patiënt, had toegezegd de behandeling te zullen betalen. Om ongeveer 12 uur ging de patiënt weg. De professor had tegen Joachim gezegd, dat hij dezelfde dag een MRI scan wilde doen en hem dan opereren. We waren benieuwd naar het resultaat en dus belde Joachim donderdag met het teleurstellende resultaat, dat er niets was gedaan, want er was geen geld. Je eerste reactie is dan: wat een wantoestand. Het is onbegrijpelijk dat je misschien kan voorkomen dat iemand volledig verlamd raakt en dat dan niet doet omdat het geld er (nog) niet is. Bij nader inzien is het niet zo ongewoon en gaat het eigenlijk overal zo. Bijvoorbeeld in een rijk land als de Verenigde Staten van Amerika kom je zonder creditcard het ziekenhuis niet in! En ook in Nederland speelt geld een rol. Want hoe vaak wordt er bij ons aan de deur van het ziekenhuis nee verkocht „omdat er geen plaats is?” Ook dat is een centenkwestie en zo kan je dus, zelfs als je wel verzekerd bent, als acute patiënt toch niet (of pas later) behandeld worden.