Dokter in Ghana, onder deze titel schrijft Karel Bijlsma uit Schaijk over zijn verblijf in het Afrikaanse land. Met zijn vrouw Marieke is hij na zijn pensionering in een ziekenhuis in Battor gaan werken.
Regina
Begrafenissen zijn hier grote familiefeesten, die veelal op vrijdag beginnen met zang, dans, eten en (veel) drinken. Dat gaat de hele nacht en zaterdagochtend door. Veel mensen rijden dan weer naar huis, terwijl ze behoorlijk onder de invloed van alcohol zijn. Er gebeuren heel wat trieste ongelukken op die dag, ook als de chauffeur niet heeft gedronken. Vorige week zaterdag werd Regina, een vrouw van 40 jaar in het ziekenhuis gebracht, nadat ze zonder goed te kijken de straat was opgelopen om over te steken. Ze werd aangereden. De chauffeur was moslim en rechter bij het hooggerechtshof, dus, mag je aannemen, volkomen nuchter. Hij staat algemeen bekend als een buitengewoon aardige vriendelijke man. Regina was bij binnenkomst in het ziekenhuis in shock, wat niet verbazingwekkend was, want ze had aan beide armen en beide benen open breuken. Ze was bij bewustzijn, maar wel rusteloos en niet helemaal helder. Er was dus in ieder geval geen ernstig hersenletsel. Ze klaagde voordurend over dorst, amper over pijn. Gelukkig lukte het om twee infusen in de linker voet in te brengen, want een andere plaats was er eigenlijk niet voor. Zo snel mogelijk daarna hebben we haar naar de operatiekamer gebracht om de fracturen te stabiliseren, het bloedverlies te stoppen en de wonden te verzorgen. Na veel aandringen bij de familie konden we beschikken over drie kolven bloed . . . . waarschijnlijk had ze veel meer verloren. Drie uur later waren we klaar. De rechter arm moesten we helaas amputeren ter hoogte van de elleboog. De linker onderarm, het linker bovenbeen en het rechter onderbeen konden we netjes herstellen en vastzetten met pennen, gips en externe fixateurs. Gelukkig was de bloeddruk tijdens de operatie weer wat op peil gekomen en begon ze te plassen. Dankzij de drie kolven bloed was het hemoglobinegehalte na de operatie op een acceptabel peil (ongeveer 50% van wat normaal is).
Bij patiënten met meerdere letsels ben je je altijd bewust van het feit, dat je wat over het hoofd kunt zien. Meestal is dat niet zo, maar bij Regina wel! De dag na de operatie werd duidelijk, dat ze ook nog een dwarslaesie had: verlamd en geen gevoel vanaf het middel. Een röntgenfoto bevestigde de beschadiging van de wervelkolom. Dat maakte de ramp compleet: ze is 40 jaar en verlamd aan beide benen, heeft geen controle over urine en ontlasting en alleen de linkerarm over, waarvan we nu nog niet weten hoe de functie zal zijn. Dat alles in dit klimaat en in zulke huisjes. Vreselijk! Velen zeiden dan ook, dat het maar beter was geweest als ze dood was gegaan.
Met zijn allen ga je dan na of we dit eerder hadden kunnen weten en of het beleid dan anders geweest zou zijn. Terugkijkend waren er een paar aanwijzingen: ze had geen klachten over pijn in de benen bij binnenkomst, maar meer aan de armen. Er was geen reactie bij het inbrengen van de infusen in de linker voet. Daags na de operatie had ze buikpijnklachten, maar alleen boven de navel. De zusters zeiden dat ze ontlasting had gehad. Regina zelf zei van niet. Toen pas viel het kwartje!
Was de behandeling anders geweest als we het wel eerder hadden geweten? In eerste instantie waarschijnlijk niet: de breuken moesten gestabiliseerd worden en de bloedingen gestopt, want als we niets gedaan zouden hebben en haar zo hadden over moeten plaatsen (een rit van 2 uur in de ambulance) is het maar zeer de vraag of ze het zou hebben overleeft. Ten tweede leert de ervaring dat het Academisch ziekenhuis heel vaak „nee, geen plaats” moet verkopen. Misschien was het overtillen van de brancard op de operatietafel en terug en daarna in bed anders gebeurt. Aan de andere kant: een organieke schepbrancard hebben we hier nergens.
Rationeel is het dus wel acceptabel, maar de emotie blijft. Wat hebben we haar voor een toekomst geboden? Had ze niet beter dood kunnen gaan? Zal ze ons straks dankbaar zijn? Het zou me niets verbazen als dat laatste niet het geval is.